Ζητήματα Ερμηνείας 4: Ποια εκτέλεση σας αρέσει και γιατί;

UPDATE
(Για τους καινούριους αναγνώστες, προτείνω την χρονικά σωστή ανάγνωση. Ξεκινήστε από το χώρισμα και μετά συνεχίστε από την αρχή).

Ξαναφέρνω αυτήν την ανάρτηση στο προσκήνιο, γιατί θέλω να αποσαφηνίσω κάποια πράγματα και να προσθέσω κάποια άλλα.

Κατ' αρχήν να πω πως δε μου αρέσει πια η εκτέλεση του Kennedy. Είχα κουφαθεί τόσο από τους δικούς μου προβληματισμούς, που δεν άκουγα τα υπόλοιπα προβλήματα της εκτέλεσης. Ναι όντως η εκτέλεση του Manze είναι καλύτερη για όλους τους λόγους που αναφέρατε.

Τώρα πάμε στο πρόβλημα cresc/dim. Το πρώτο μέτρο δεν είναι τόσο πρόβλημα· αν γίνει cresc, dim. ή τίποτα από τα δύο δεν πειράζει τόσο. Το πρόβλημα είναι τι θα γίνει στα μέτρα 4-6, την αλυσίδα δηλαδή, μαζί με την άρση της, την ανιούσα κλίμακα στα δεύτερο μισό του τρίτου μέτρου. Αντί κάποιας απάντησης, προτείνω μία άλλα εκτέλεση που ανακάλυψα στο ενδιάμεσο. Δυστυχώς δεν γνωρίζω τον εκτελεστή.



Αυτή η εκτέλεση ενδεχομένως να μην είναι καλλιτεχνικά η καλύτερη, όμως βρίσκει τις καλύτερες λύσεις στα προβλήματα που υπάρχουν. Ακούστε την άρση του τέταρτου μέτρου. Προκειμένου να κάνει cresc. προς το τρίτο τέταρτο του τέταρτου μέτρου, κάνει ένα μικρό dim. στο τέλος της ανιούσας κλίμακας του τρίτου μέτρου. Έξυπνο. Ο προβληματισμός μου ξεκίνησε ακριβώς από αυτό. Έβλεπα τρεις λύσεις σε αυτό το πρόβλημα:

1. cresc. προς το τέταρτο μέτρο, dim. προς το δεύτερο μισό του του τέταρτου μέτρου κοκ.
2. dim. προς το τέταρτο μέτρο, cresc. προς το δεύτερο μισό του του τέταρτου μέτρου κοκ.
3. τη λύση που ακούτε στην παραπάνω εκτέλεση.

Από τις τρεις προέκρινα την πρώτη. Υπάρχει και μια τέταρτη, το dim. να γίνει δομικά, ανά κρίκο της αλυσίδας. Κάτι τέτοιο πρότεινε ο rowlf σε μια ιδιωτική μας συζήτηση. Δεκτό και αυτό. Βρίσκω πιο κομψή την πρώτη λύση. Περί ορέξεως…

─── ❧ ───

Για σήμερα το μενού περιλαμβάνει τρεις διαφορετικές εκτελέσεις του πρώτου μέρους, Allegro, του 2ου κονσέρτου για βιολί σε Μι μείζονα BWV 1042 του Ιωάννη Σεβαστιανού. Και οι τρεις ανήκουν στην παράδοση της ιστορικής ερμηνείας. Η σειρά παράθεσης είναι τυχαία. Εδώ μπορείτε να βρείτε μια παρτιτούρα· οι ενδείξεις δυναμικής είναι σωστές, οι συνδέσεις προσωδίας είναι λάθος. Πριν από την Κυριακή δε θα προλάβω να γράψω τη γνώμη μου. Κάθε άποψη είναι θεμιτή. Ακόμη και αν αλλάξετε γνώμη μπορείτε να ξαναφήσετε σχόλιο. Καλή ακρόαση.





Δυστυχώς η δυνατότητα ενσωμάτωσης του τρίτου βίντεο έχει απενεργοποιηθεί, αλλά μπορείτε να το παρακολουθήσετε απευθείας στο youtube.

Η ημέρα των Παθών. Μαραθώνιος

Σήμερα [ΣΣ: χθες] πήγα και παρακολούθησα δύο συναυλίες. Το μεσημέρι τα Κατά Ιωάννην και το βράδυ τα Κατά Ματθαίον Πάθη του Μπαχ. Μαραθώνιος. Πολύ όμορφη εμπειρία. Και οι δύο σύναυλίες ήταν στην κατεύθυνση των ιστορικά ενημερωμένων ερμηνειών - αν και αυτό είναι μάλλον πλεονασμός πλέον, καμία ορχήστρα δεν τολμά να παίξει πλέον αυτά τα έργα, χωρίς να λαμβάνει υπόψη της τις απαιτήσεις μιας ιστορικά ορθής ερμηνείας. Το πιο ενδιαφέρον ήταν βέβαια τα τέμπι, τα οποία ήταν γρήγορα έως πολύ γρήγορα. Ειδικά το πρώτο μέρος των Κατά Ιωάννην διήρκεσε μόλις τριάντα λεπτά! Στην οργανική μουσική μπορεί κανείς να κουβεντιάζει ώρες για το σωστό τέμπο, αλλά στη φωνητική μουσική υπάρχει πάντα ένα πολύ συγκεκριμένο όριο: από ποιο σημείο μετά το τέμπο είναι τόσο γρήγορο, ώστε το κείμενο να μη γίνεται κατανοητό. Και αυτό το όριο μερικές φορές ξεπεράστηκε. Πάντως ως κατεύθυνση βρήκα ορισμένα πράγματα πολύ ενδιαφέροντα. Κυρίως ως προς τη βαρύτητα και την κατεύθυνση που αποκτούν οι φράσεις. Πέρα από την κούραση που αισθάνθηκα, το πιο όμορφο προσωπικό συναίσθημα σήμερα ήταν η μελαγχολία που με έπιασε όταν πλησίαζαν τα Κατά Ματθαίον στο τέλος τους. Ήθελα να κρατούσε κι άλλο. [Νομίζω πως οι περισσότεροι θα συμφωνήσουν μαζί μου πως τα Κατά Ματθαίον είναι καλύτερα από τα Κατά Ιωάννην Πάθη.]

Και σας αποχαιρετώ με ένα αισιόδοξο βίντεο από το μέλλον:

Μια χολυγουντιανή υπερπαραγωγή ή τι ίσως είναι χειρότερο κι από Stokowski

Πρώτα ακούμε το πρωτότυπο από τον Helmut Walcha που αρέσει στο μάγειρα και τον SK:

Prelude (Fantasy) and Fugue in C Minor, BWV 537 - Fantasy.mp3

Prelude (Fantasy) and Fugue in C Minor, BWV 537 - Fugue.mp3

Και μετά ακούμε τη Φιλαρμονική του Λος Άντζελες υπό τη διεύθυνση του Esa-Pekka ξε-Salonen σε έναν ναρκισσιστικό υφολογικό αυνανισμό του Edward Elgar πάνω στο ίδιο έργο:

Fantasy & Fugue in C Minor, BWV 537 - Fantasia.mp3

Fantasy & Fugue in C Minor, BWV 537 - Fugue.mp3

It's elementary, dear readers: η διαφορά είναι ότι ο Stokowski απλά δεν ξέρει ενορχήστρωση, ενώ ο Elgar βάζει χέρι στο κείμενο του Bach (με αγγλικά φρου-φρου κι αρώματα ― και καλά posh) για να το κάνει αυτό που δεν μπορεί να είναι: ορχηστρικό.

Παραλλαγές Goldberg: Βάζοντας τα πράγματα στη θέση τους.

Πριν από κανα-δυό αναρτήσεις οι δύο συμπλόγκερς μου άρχισαν να κακαρίζουν - μεταξύ άλλων - για το ποια είναι η καλύτερη εκτέλεση των παραλλαγών Γκόλντμπεργκ, η πρώτη ή η δεύτερη του Γκουλντ. Για να θέτουμε τα πράγματα στην ιστορική τους προοπτική, πριν να βγει η εκτέλεση του '55 ο κόσμος άκουγε τις παραλλαγές περίπου έτσι:

(παίζει ο Claudio Arrau)




Από το '55 και μετά όλοι προσπαθούσαν να μιμηθούν τον Γκούλντ, όμως δεν τα καταφέρνανε, κυρίως γιατί ο Γκουλντ έπαιζε καλύτερα σαν τον εαυτό του από τους άλλους. Μετά το '81 τις ξαναηχογράφησε για να τους τις σπάσει ακόμα περισσότερο. Ποια είναι η καλύτερη;

To 1994 ένας Ρώσος πιτσιρικάς, 18 μόλις χρονών ηχογραφεί τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ και αφήνει τον κόσμο με τα σαγόνια να σέρνονται. "Η πιο ενδιαφέρουσα ηχογράφηση από τον καιρό του Γκουλντ" γράφουν οι κριτικές και μια υποψηφιότητα για το Grammy της χρονιάς εκείνης έτσι για έχουμε κάτι να μασουλάμε. Ο μικρός ονομαζόταν Konstantin Lifschitz. Στην ερμηνεία του ακούει κανείς πως έχει μελετήσει μια χαρά τους ερμηνευτές που προηγήθηκαν, όμως το προσωπικό του στίγμα είναι εμφανές. Παρακάτω σας βάζω να ακούσετε ενδεικτικά μερικές παραλλαγές:

1-05 Variatio 4..mp3

1-20 Variatio 19..mp3

1-23 Variatio 22. Alla Breve..mp3

1-29 Variatio 28..mp3

1-31 Variatio 30 Quodlibet..mp3

Όπως ακούτε ο πιτσιρικάς δε χαμπαριάζει μία. Δυστυχώς, ξέρω τώρα πως πεθαίνετε να βρείτε την ηχογράφηση, αλλά με ιδιαίτερη χαιρεκακία (γιατί εγώ την έχω) θα σας πληροφορήσω πως δεν κυκλοφορεί πλεόν στο εμπόριο γιατί η DENON διέκοψε το τμήμα της κλασικής μουσικής. Ίσως να πετύχετε κανένα ξεχασμένο cd στο Amazon.

Ως επιδόρπιο, σας σερβίρω αυτό το βίντεο με την Rosalyn Tureck να παίζει την άρια με τα πιο ωραία ποικίλματα που έχω ακούσει. (Η ανάρτηση του βίντεο δεν επιτρέπεται). Πάω να σφάξω μερικές κοτούλες τώρα.

Επαναφορά στη Μουσική

Μολονότι δεν αποδέχομαι ότι το παρόν ιστολόγιο έχει καθαρά "μουσικό" χαρακτήρα, εν τούτοις, για να καλύψω την παρασπονδία του Rowlf, απλώς παραθέτω μια ηχογράφηση που βρίσκω υπέροχη. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται καν να αναφέρω συνθέτη, έργο, εκτελεστή και χρονολογία εκτέλεσης (καλά, αυτήν ας την αποκαλύψω, 1981).




UPDATE:
THIS IS ROWLF! Καταλαμβάνω πραξικοπηματικά την ανάρτηση του Statler (να μάθει να με προκαλεί άλλη φορά) και ανεβάζω για να έχουμε σύγκριση την πρώτη ηχογράφηση των Παραλλαγών Goldberg που έκανε ο Gould το 1955.

Goldberg Variations for keyboard, BWV 988.mp3

Καινούρια όπερα; Καλή ιδέα. Καλή τύχη. 2

The update of the update. Δύο νέα άρθρα για την καινούρια όπερα του John Adams που είχα αναφέρει στην ενημέρωση παλιότερης ανάρτησης, το πρώτο από το διαδικτυακό περιοδικό Slate και το δεύτερο από τους Times της Νέας Υόρκης, σχετικά με την πρεμιέρα της όπερας στην Μετ.

Bonus ένα άρθρο που θα ήθελα να γράψω εγώ. (Προτείνω να ψάξετε λίγο το Music Box του Slate. Θα βρείτε ενδιαφέροντα κείμενα.)

Νισάφι πια με τον Bach!

Αφού ο μάγειρας ξεκίνησε με τα "κάτω τα ωδεία" και τα λοιπά επαναστατικά, ας κάνω κι εγώ μια πρόταση αντίστοιχης έμπνευσης και δυνατότητας εφαρμογής (ξέρω ότι καθώς είναι Σουηδός θα τον εκνευρίσει και θα πιάσει το μπαλτά):

Να σταματήσει τελείως για μια δεκαετία (τουλάχιστον) η διδασκαλία του Bach από τα ωδεία.

Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί στα ελληνικά ωδεία στις σχολές πιάνου τα προγράμματα προβλέπουν μόνο διδασκαλία έργων του Johann Sebastian Bach από όλο το Baroque και το αν οι μαθητές θα διδαχθούν άλλους συνθέτες της περιόδου αφήνεται στη διάθεση και την ευαισθησία των δασκάλων να διδάξουν πράγματα πέραν αυτών που ορίζονται υποχρεωτικά από το πρόγραμμα (κάτι που εννοείται ότι κάνουν ελάχιστοι δάσκαλοι). Παρόμοιο κόλλημα με τον Bach υπάρχει και στα θεωρητικά. Δε λέω ότι δεν είναι από τους σημαντικότερους συνθέτες, αλλά πώς να το κάνουμε υπήρξαν κι άλλοι σημαντικοί, οι οποίοι αγνοούνται με απίστευτα σκανδαλώδη τρόπο.

Αυτό κυρίως που με εκνευρίζει είναι όταν το όνομα Bach χρησιμοποιείται ως απόδειξη της "ανωτερότητας" και "σοβαρότητας" της γερμανικής μουσικής. Νισάφι, όχι άλλη σοβαρή και υπερεκτιμημένη γερμανική παράδοση. Εδώ είναι Μεσόγειος (κατά το εδώ είναι Βαλκάνια), αν είναι να κάνουμε την αμαρτία να ακούμε κλασική μουσική να βρούμε μια κατάλληλη. Μας πάει πιο πολύ το ανάλαφρο, ξέγνοιαστο και τσαxπινογαργαλιάρικο rococo από το μονολιθικά στουμπωμένο γερμανικό Baroque. Λοιπόν, κάτω ο Bach, o Bruckner και ο Wagner, ζήτω ο Jean-Philippe Rameau και ο Gabriel Fauré.

Τι ακούμε:

• O Alexandre Tharaud ερμηνεύει Rameau. Aπό τις Nouvelles Suites de Pièces de Clavecin (ήτοι το 2ο βιβλίο των Pièces de Clavecin) την 1η, 4η και 7η κίνηση της σουίτας σε λα, Allemande (τι ειρωνία ε;), Le Trois Mains & Gavotte et six doubles.

Suite for harpsichord Suite in A- I. Allemande Alexandre Tharaud.mp3

Suite for harpsichord Suite in A- IV. Les Trois Mains Alexandre Tharaud.mp3

Suite for harpsichord Suite in A- VII. Gavotte et six Doubles Alexandre Tharaud.mp3

• Ο Sir Charles Groves διευθύνει την English Sinfonia στην Pavane έργο αρ. 50 του Gabriel Fauré.

Pavane Fauré.mp3