Η ημέρα των Παθών. Μαραθώνιος

Σήμερα [ΣΣ: χθες] πήγα και παρακολούθησα δύο συναυλίες. Το μεσημέρι τα Κατά Ιωάννην και το βράδυ τα Κατά Ματθαίον Πάθη του Μπαχ. Μαραθώνιος. Πολύ όμορφη εμπειρία. Και οι δύο σύναυλίες ήταν στην κατεύθυνση των ιστορικά ενημερωμένων ερμηνειών - αν και αυτό είναι μάλλον πλεονασμός πλέον, καμία ορχήστρα δεν τολμά να παίξει πλέον αυτά τα έργα, χωρίς να λαμβάνει υπόψη της τις απαιτήσεις μιας ιστορικά ορθής ερμηνείας. Το πιο ενδιαφέρον ήταν βέβαια τα τέμπι, τα οποία ήταν γρήγορα έως πολύ γρήγορα. Ειδικά το πρώτο μέρος των Κατά Ιωάννην διήρκεσε μόλις τριάντα λεπτά! Στην οργανική μουσική μπορεί κανείς να κουβεντιάζει ώρες για το σωστό τέμπο, αλλά στη φωνητική μουσική υπάρχει πάντα ένα πολύ συγκεκριμένο όριο: από ποιο σημείο μετά το τέμπο είναι τόσο γρήγορο, ώστε το κείμενο να μη γίνεται κατανοητό. Και αυτό το όριο μερικές φορές ξεπεράστηκε. Πάντως ως κατεύθυνση βρήκα ορισμένα πράγματα πολύ ενδιαφέροντα. Κυρίως ως προς τη βαρύτητα και την κατεύθυνση που αποκτούν οι φράσεις. Πέρα από την κούραση που αισθάνθηκα, το πιο όμορφο προσωπικό συναίσθημα σήμερα ήταν η μελαγχολία που με έπιασε όταν πλησίαζαν τα Κατά Ματθαίον στο τέλος τους. Ήθελα να κρατούσε κι άλλο. [Νομίζω πως οι περισσότεροι θα συμφωνήσουν μαζί μου πως τα Κατά Ματθαίον είναι καλύτερα από τα Κατά Ιωάννην Πάθη.]

Και σας αποχαιρετώ με ένα αισιόδοξο βίντεο από το μέλλον:

The stormy, intimate life of a string quartet

Τον τελευταίο καιρό ακούω συχνά κουαρτέτα εγχόρδων. Το κουαρτέτο θεωρείται το δυσκολότερο είδος μουσικής δωματίου και από τα πιο απαιτητικά είδη σύνθεσης. Ηχοχρωματική ομοιογένεια, δυναμική ισορροπία, σαφήνεια στην άρθρωσή των φωνών, είναι ενδεικτικά μερικές από τις μουσικές δυσκολίες και προσκλήσεις που καλείται κάθε σύνολο να ξεπεράσει. Αν προσθέσετε και την προσωπικότητα κάθε μουσικού και τις πολλές και διαφορετικές γνώμες, συνήθως παραπάνω από τέσσερις, τότε είναι κατανοητό γιατί πολλά κουαρτέτα διαλύονται ή τα μέλη τους συναντιούνται μόνο στις πρόβες και τις συναυλίες.

Δύο φορές θυμάμαι να άκουσα κουαρτέτο και να ευχαριστήθηκα τόσο όσο στην εκτέλεση που πρότεινα στην προηγούμενη ανάρτηση. Η δεύτερη, αλλά πρώτη χρονικά, ήταν όταν άκουσα την ηχογράφηση από το κουαρτέτο Borodin των κουαρτέτων του Shostakovitch (υπάρχει και αυτό, αλλά δεν εγγυώμαι). Αυτά που θαύμαζα κυρίως ήταν η ενότητα της έκφρασης και η ομοιογένεια - ισορροπία του ήχου. Δυστυχώς, ζωντανά δε θυμάμαι να έχω ακούσει κάποιο κουαρτέτο και να έχω ευχαριστηθεί. Αφήνοντάς σας, ένας σύντομος ορισμός και ένα ενδιαφέρον άρθρο για τη ζωή ενός κουαρτέτου:

string quartet: a good violinist, a bad violinist, an ex-violinist, and someone who hates violinists, all getting together to complain about composers.

και το άρθρο.

Quartetto en stilo classico

Λίγες φορές απολαμβάνω εκτελέσεις όσο αυτήν που προτείνω σήμερα. Οι αρετές πολλές. Αυτό που μου άρεσε περισσότερο είναι η σαφήνεια στην άρθρωση του μουσικού λόγου. Ωραίο τέμπο, η κάθε φράση καλά ζυγισμένη, ισορροπία στις γραμμές και στις δυναμικές διαβαθμίσεις. Θα μπορούσα να γράφω πολλά για τον χειρισμό του δοξαριού, αλλά ο chef οφείλει να κρατάει και μερικα μυστικά κλειδωμένα στις κουζίνα του για να μαγεύει την εκλεκτή πελατεία του. Ακούτε το  πρώτο μέρος από Κουαρτέτο op.18, αρ.6 του L. van Beethoven από το Alban Berg Quartett.