Μ' έπνιξε το κύμα

Όταν περίπου πριν δυο μήνες έγραφα αυτό πραγματικά δε μπορούσα να φανταστώ ότι θα βρισκόταν κάποιος με διαμετρικά αντίθετη γνώμη. Μένω άφωνος μπροστά σε αυτή την "κριτική", το μυαλό αυτού που την έγραψε είναι μέγα μυστήριο που πρέπει να μελετηθεί.

Τάσεις

Βλέπω στο πρόγραμμα του ΜΜΑ τη συναυλία της Καμεράτας με τίτλο "Σύγχρονες Μουσικές Τάσεις από την Αμερική" που σχολιάζεται με τη φράση "Δύο «παραδοσιακοί» αμερικανοί συνθέτες συναντούν δύο σύγχρονους μινιμαλιστές".

Κατόπιν μαθαίνουμε ότι οι "παραδοσιακοί" (sic) συνθέτες είναι ο Samuel Barber και ο George Gershwin ενώ οι "σύγχρονοι μινιμαλιστές" (sic) είναι ο Philip Glass και ο John Adams. Το ότι κάποιος σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει το tag "Σύγχρονη Μουσική" σε συναυλία με έργα Barber και Gershwin παραπέμπει στην ελληνική ωδειακή αντίληψη σύμφωνα με την οποία οτιδήποτε έπεται του ρομαντισμού είναι σύγχρονη μουσική. Το Μέγαρο θέλει να μας κάνει να πιστεύουμε ότι είναι καλύτερο από τέτοιες ακραία αναχρονιστικές αντιλήψεις αλλά παρά το περιτύλιγμα δεν πείθει στο ελάχιστο.

Δε θα μπω στον κόπο να σχολιάσω πόσο επιτυχημένη είναι η χρήση του επιθέτου "παραδοσιακός" (ακόμα και εντός εισαγωγικών) ως χαρακτηρισμός συνθέτη που ανήκει σε κάποια παράδοση και ας βγάλω στην άκρη τους "παραδοσιακά σύγχρονους" ή "σύγχρονα παραδοσιακούς" Barber και Gershwin. Το βαρύ αμάρτημα είναι το "Σύγχρονες Τάσεις" του τίτλου. Η φράση συνήθως σχετίζεται με ό,τι πιο καινούριο. Το "σύγχρονες τάσεις" υπονοεί μια στροφή που δεν έχει γίνει ακόμα ευρέως αντιληπτή αλλά αρχίζει να διαφαίνεται. Συνθέτες όπως ο Glass και ο Adams δεν είναι νέα φιντάνια που ξετσουτσούνισαν χθες, κοντεύουν να βγουν στη σύνταξη, ό,τι νέο και ουσιαστικό είχαν να δώσουν το έδωσαν δεκαετίες πριν, ανήκουν πια σε αυτό που θα λέγαμε κατεστημένο, είναι οι ίδιοι ―κατά τον χαρακτηρισμό των μουσικολόγων του Μεγάρου― "παραδοσιακοί", είναι ήδη εδώ και πάρα πολύ καιρό μέρος της αμερικανικής παράδοσης. Το να θεωρεί κανείς το Shaker Loops, έργο που γράφτηκε το 1978, δείγμα σύγχρονης μουσικής τάσης, δείχνει (και πάλι) μόνο μια τρομακτικά εκτροχιασμένη αντίληψη του χρόνου.

Ένα τελευταίο. Καταλαβαίνω γιατί οι συντελεστές της συναυλίας επέλεξαν αυτό το ρεπερτόριο από την αμερικανική μουσική του 20ού αιώνα αφού η νοοτροπία τους μου είναι γνώριμη. Αισθάνονται ότι είναι στα μέτρα τους. Είναι τονική μουσική. Αλλά παρότι νομίζουν ότι είναι μουσική που μπορούν να καταφέρουν, μια σοβαρή προσέγγιση της μινιμαλιστικής μουσικής φέρει τη δική της αυστηρή ερμηνευτική παράδοση που τους είναι τελείως ξένη (καθώς βρίσκεται πιο κοντά στα ρεύματα της μουσικής πρωτοπορίας) και δε μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε μερικές πρόβες. Αλλά έτσι κι αλλιώς κρίνοντας από το κείμενο στο site του Μεγάρου κάθε ελπίδα για σοβαρότητα έχει ήδη εξανεμιστεί.

Η σοφία του Προέδρου

"…[Η Ελλάδα] είχε μουσικοσυνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Χατζηδάκης, γνωστοί πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας και επιτέλους αναρωτιόμουνα και εγώ μήπως το τελευταίο διάστημα γεννήθηκε κάποιος νέος Μπετόβεν στη Γερμανία, συνθέτει και δεν τον έχουμε πάρει είδηση…"

Το άλλο με τον Τοτό το ξέρετε;

Βέβαια από στέλεχος του κόμματος που μας χάρισε διάφορους μεταμοντέρνους ορισμούς όπως ότι τα μπουζούκια είναι πολιτιστικά κέντρα δε θα έπρεπε να περιμένουμε κάτι διαφορετικό, ίσως μάλιστα σε αυτό το πλαίσιο της μεγάλης παράδοσης της παπανδρεϊκής πολιτιστικής επανάστασης του '80 θα πρέπει να την δούμε. Ζήτω το Έθνος, ζήτω ο Νταλάρας!

Μερικά ονόματα που μάλλον δε θα λένε τίποτα στον Πρόεδρο της Βουλής (είναι που πρόκειται για ασήμαντες, τελείως αμελητέες και άγνωστες περιπτώσεις): Karlheinz Stockhausen, Bernd Alois Zimmermann, Hans Werner Henze, Helmut Lachenmann, Wolfgang Rihm (βάζω ονόματα "κλασικών" μόνο συνθετών γιατί ο πρόεδρος αναρωτιέται για νέο Μπετόβεν, τι να κάνουμε; αυτός είναι ο πόνος κι ο καημός του, να ξέρει και τι playlist να βάλει στο κανάλι της Βουλής. Αχ, ατίμη πχιότητα). Η λίστα θα μπορούσε να μεγαλώσει πολύ, αλλά υπάρχει ένα όνομα που ο Πρόεδρος θα έπρεπε να θυμάται, καθώς το κόμμα του επί χρόνια χρησιμοποιούσε την εισαγωγή από το πιο γνωστό του έργο, αναφέρομαι βέβαια στον Carl Orff. Κυρίε πρόεδρε, τα Carmina Burana σας λένε κάτι;

Εκτός αν ο Πετσάλνικος θεωρεί ότι όλοι οι παραπάνω δεν πιάνουν μία μπροστά στον σταλινικών διαστάσεων και έμπνευσης σοσιαλιστικό ρεαλισμό του Θεοδωράκη και ότι το Έχω ένα μυστικό και το διεθνές σουξέ Τα παιδιά του Πειραιά ισοφαρίζουν τον Μπετόβεν και τη γερμανική μουσική. Και δεν είναι μόνο ότι έκανε αυτή την καταγέλαστη δήλωση-μνημείο-άγνοιας, θέλει να βγει κι από πάνω και του κακόφανηκε όταν ο Νίκος Δήμου τον χαρακτηρίζει αστοιχείωτο. Μήπως έπρεπε να του πει και μπράβο που με αυτές τις λαϊκιστικές ανοησίες εκθέτει την χώρα;

ΥΓ: Απορώ πως του διέφυγε να επισημάνει ότι και η λέξη μουσική (Musik) είναι ελληνική, οπότε τι να μας πουν και οι Γερμανοί; Όταν εμείς συνθέταμε ύμνους στον Απόλλωνα, αυτοί τρώγαν βελανίδια. Μα κι αυτή η Ευγενία που είναι όταν την χρειάζεσαι;