29/4/12

Αντίσφιξη και φούντα

Ή όπως είχε απαντήσει ένας δάσκαλος όταν κάποιος τον ρώτησε γιατί μαθαίνουμε αντίστιξη:
―Για να δούμε πόσα αντέχει ο άνθρωπος.





27/4/12

Brahms vs Wagner

Κοιτούσα ξανά σήμερα το 1ο κοντσέρτο για πιάνο του Μπραμς από την παρτιτούρα της ορχήστρας. Δεν θυμάμαι πότε το είχα δει τελευταία φορά. Μου έκανε πάρα πολύ κακή εντύπωση η χρήση της ορχήστρας. Κοιτούσα την παρτιτούρα και αναρωτιόμουν: ήξερε καθόλου ενορχήστρωση; Τα μισά είναι λάθος γραμμένα και τα υπόλοιπα απλά κάνουν χωρίς λόγο δύσκολη τη ζωή των μουσικών (ειδικά με τους διπλασιασμούς δεν το είχε καθόλου).

Το ότι από τον Μπραμς λείπει η ενορχηστρωτική φαντασία είναι γνωστό σε όλους. Για δε τα προβλήματα της ορχήστρας του επίσης διδασκόμαστε στην ενορχήστρωση, αλλά αυτό που κοιτούσα σήμερα ήταν πολύ πιο άσχημο από αυτό που θυμόμουν.

Μπορεί ο Βάγκνερ να το είχε παραχέσει με το να προσθέτει όργανα, να καταστρέφει την ορχηστρική ισορροπία και κατά στιγμές να χάνει τελείως την αίσθηση της ενορχηστρωτικής οικονομίας και της ηχοχρωματικής διαφάνειας αλλά αυτά είναι πταίσματα μπροστά στον Μπραμς.

22/4/12

Fauré

Τον τελευταίο καιρό μελετώ τα Νυχτερινά του Φωρέ και ψάχνω τις διάφορες ηχογραφήσεις που κυκλοφορούν. Δεν βρίσκω κάτι που να με ικανοποιεί. Μέτρια πράγματα στην καλύτερη. Αισθάνομαι πως λείπει το ερμηνευτικό βάθος που αυτή η μουσική αξίζει να έχει.

Άκουσα σήμερα το πρωί από το site της Φιλαρμονικής του Βερολίνου την πρόσφατη συναυλία τους που έκλεισε με το Ρέκβιεμ του Φωρέ. Ίσως η καλύτερη εκτέλεση του έργου που έχω ακούσει. Για πρώτη φόρα έμοιαζε πράγματι με ρέκβιεμ. Ο Ραττλ το αντιμετώπισε ως κείμενο που άξιζε ερμηνευτικής προσοχής.

Και αυτό συμπλήρωσε την εικόνα που άρχισα να σχηματίζω κοιτώντας πιο προσεκτικά τα έργα για πιάνο: με τον Φωρέ σπανίζουν ή λείπουν τελείως οι μεγάλες ερμηνείες. Μάλλον δεν τον παίρνουν πολύ στα σοβαρά. Ίσως θεωρούν ότι είναι απλός συνθέτης, έχει μια μελωδία και μια συνοδεία και τελείωνει εκεί το πράγμα. Υποψιάζομαι επίσης ότι το ενδιαφέρον των εκτελεστών μειώνεται ακόμα περισσότερο από την έλλειψη δεξιοτεχνικών επιδείξεων στα κείμενά του ενώ καθόλου δε βοηθά το ότι η μουσική του άρχισε να γίνεται υπέροχα στριφνή και εσωστρεφής προς το τέλος. Όμως αυτά τα έργα της τελευταίας περιόδου είναι που μου κινούν όλο και περισσότερο την προσοχή.

20/4/12

Η άχρηστη πληροφορία της ημέρας

Η λέξη partitura προέρχεται από το ιταλικό partire (=χωρίζω). Τέλη του 16ου με αρχές του 17ου αιώνα εμφανίστηκαν οι πρώτες εκδόσες χορωδιακών έργων με οργανική συνοδεία (συμπίπτει με τις αρχές του basso continuo). Οι νότες για τους οργανοπαίκτες, σε αντίθεση με τις νότες των τραγουδιστών, ήταν χωρισμένες σε μέτρα για να διευκολύνουν την κάθετη ανάγνωση - εξού και η ονομασία partitura. 

13/4/12

Gai, mais sans hâte



Ακούω το υπέροχο κοντσέρτο για δυο πιάνα του Πουλένκ. Σκέφτομαι πως θα περιέγραφα το 2ο μέρος ως το sissification του Μότσαρτ. Και μετά σκέφτομαι ότι αυτό που κάνει στον Μότσαρτ ο Πουλένκ είναι παρόμοιο με αυτό που κάνει ο Χατζηδάκης στο ρεμπέτικο. Πράγμα που με γυρνά πίσω στον Πουλένκ και το κοντσέρτο για (ένα) πιάνο καθώς θυμάμαι μια φίλη που έλεγε ότι το θέμα με το οποίο ξεκινά το 1ο μέρος θα μπορούσε να παίζεται από μπουζούκια σε κάποιο σκυλάδικο. Γκλαν-γκλαν-γκλαν.




22/3/12

Ο ακτιβιστικός σκοπός αγιάζει τα δραματικά μέσα

Ως γνωστόν: Apple sells. Πόσο μάλλον ένα σκάνδαλο για την Apple. Και αν αυτό δε μπορεί να βρεθεί, τότε μπορεί να κατασκευαστεί. Ε μα δε γίνεται, η πιο κακούργα καπιταλιστική (φτου μακριά από μας) εταιρεία στον κόσμο σίγουρα θα έχει λερωμένη τη φωλιά της. Αυτό εξάλλου είναι μια από τις αξιωματικές ονειρώξεις της αριστεράς.

Εδώ και αρκετό καιρό διαβάζουμε κι ακούμε σε πολλά μέσα ενημέρωσης για τις συνθήκες κάτεργου που επικρατούν στη Foxconn, το κινεζικό εργοστάσιο όπου συναρμολογούνται πολλά από τα προϊόντα της Apple, ανάμεσά τους το iPhone και το iPad. Είναι τόσο τρομερά αυτά που γράφονται και τα αναφέρουν τόσα πολλά μέσα που δε μπορεί, είναι αληθινά.

Όμως εδώ και περίπου μια εβδομάδα ένα άλλο σκάνδαλο ξετυλίγεται. Όπως φαίνεται πηγή αυτών των γλαφυρά ανατριχιαστικών ιστοριών που αναπαρήγαγαν κατόπιν σχεδόν άπαντες είναι ο αμερικανός θεατρικός συγγραφέας και ακτιβιστής Mike Daisy. Ο Daisy είχε επισκεφτεί την Κίνα, πήγε στη Foxconn, πήρε συνεντεύξεις από εργάτες την ώρα που έμπαιναν ή έβγαιναν από το εργοστάσιο (φυσικά ποτέ δεν μπήκε μέσα, δεν του επετράπη) και από αυτό το υλικό έγραψε ένα θεατρικό μονόλογο με τίτλο "The Agony and the Ecstasy of Steve Jobs". Ο ίδιος στα προγράμματα των παραστάσεων χαρακτηρίζει το κείμενο αυτό πολιτικό θέατρο που το περιεχόμενό του δεν είναι μυθοπλασία αλλά καταγραφή και παρουσίαση γεγονότων. Το έργο ανέβηκε σε διάφορα θέατρα στις ΗΠΑ, υλικό από το έργο χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από δημοσιογράφους σε ρεπορτάζ ως ντοκουμέντο, ο ίδιος ο Daisy σε συνεντεύξεις του επέμενε πως ήταν ο ίδιος μάρτυρας όσων αναφέρονται στο μονόλογο.

Έτσι ο Daisy κατάφερε αυτό που ήθελε, δημιούργησε σκάνδαλο, αίσθηση για το θέμα και ντόρο γύρω από το όνομά του. Μέχρι που κάποιος άρχισε να ψάχνει να επιβεβαιώσει αυτά που ισχυρίζεται στο έργο του o Daisy. Αυτό που αποκαλύφθηκε εντέλει είναι ότι οι ισχυρισμοί του Daisy είναι επινοήσεις της φαντασίας του. Αφού αυτά που συνάντησε στην Κίνα δεν ήταν ικανά να προκαλέσουν την αίσθηση και τη φασαρία που χρειαζόταν για να αποδείξει αυτό που είχε στόχο να αποδείξει (το ξανθοπουλικό με την άτιμη κοινωνία όπου οι πλούσιοι ξεζουμίζουν τους φτωχούς και οι μεν γίνονται πλουσιότεροι οι δε φτωχότεροι στην updated παγκοσμιοποιημένη εκδοχή του), τα επινόησε και τα παρουσίασε ως πραγματικά.

Και βέβαια οι συνθήκες εργασίας, οι μισθοί, τα ωράρια κτλ στη Foxconn και γενικότερα στην Κίνα απέχουν δραματικά σε σχέση με το δυτικό κόσμο, κανείς δεν το αρνείται αυτό. Κανείς δεν είπε ότι η Foxconn είναι εργασιακός παράδεισος. Αυτό που επίσης δε μπορούμε να αγνοήσουμε είναι ότι όσο απάνθρωπες κι αν φαίνονται σε μας οι συνθήκες αυτές για πάρα πολλούς ανθρώπους είναι πραγματική διέξοδος, ο μόνος τρόπος να ξεφύγουν από την απόλυτη ανέχεια και φτώχια. Πολλοί καταφεύγουν εκεί γιατί οι εναλλακτικές λύσεις (να μείνουν στο χωριό τους, να βρουν αλλού δουλειά) είναι πολύ χειρότερες. Οι μισθοί και οι συνθήκες είναι σημαντικά καλύτερες από άλλα εργοστάσια. Πρόκειται για μια έστω μικρή βελτίωση της ζωής τους.

Τελικά αν από όλη την υπόθεση αφαιρέσουμε τα εντυπωσιοθηρικά ψεύδη του Daisy, αυτά που ξέρουμε από τα ρεπορτάζ για την κατάσταση στη Foxconn είναι πάνω-κάτω τα ίδια με αυτά που παραδέχεται από μόνη της η Apple. Και σε αυτό το σημείο φυσικά υπάρχουν αυτοί που κάνουν λούπα στην τρίτη πρόταση αυτής της ανάρτησης: δεν μπορεί, αφού δεν τα ξέρουμε, τα κουκουλώνουν. Αυτή τη νοοτροπία εκμεταλλεύτηκε ο Daisy. Αυτής της νοοτροπίας είναι ο ίδιος θύμα. Με αυτούς όμως η συζήτηση έχει τελειώσει πριν καν αρχίσει.

Ο John Gruber από το blog του, Daring Fireball, παρακολούθησε το ιστορικό της αποκαθήλωσης (παραπέμπω στις αναρτήσεις του, εκεί οι τίτλοι των αναρτήσεων είναι links στις πηγές):

(Αν βιάζεστε δείτε την τελευταία ανάρτηση από την παραπάνω λίστα όπου ο Gruber συνοψίζει τι συνέβη)