Μου έχει μείνει ένα περιστατικό από ένα μάθημα prima vista όταν σπούδαζα πιάνο. Η prima vista ήταν η ώρα του παιδιού. Ο ανεκδιήγητος καθηγητής που δίδασκε (υποτίθεται) την ανάγνωση εκ πρώτης όψεως βαριόταν που ζούσε· το μάθημα δεν ήταν ατομικό, μαζευόμασταν όλοι οι πιανίστες της ανωτέρας και περνούσαμε με τη σειρά ένας-ένας να παίξουμε κάποιο κομμάτι. Αυτός που ήταν η σειρά του καθόταν στο πιάνο, ο καθηγητής έβαζε ένα κομμάτι μπροστά του, "δες αυτό και πες μας όταν είσαι έτοιμος", όσο "ετοιμαζόταν" εκείνος, ο καθηγητής έδινε ρεσιτάλ αμπελοφιλοσοφικών αναλύσεων και οι υπόλοιποι το καταδιασκεδάζαμε. "Άντε ακόμα; Έτοιμος; Ξεκίνα!", έπαιζε το κομμάτι, αν πήγαινε καλά, τελείωνε εκεί το πράγμα, αν δεν τα κατάφερνε του έκανε και δυο παρατηρήσεις και καλά τι να προσέξει την άλλη φορά και καθόταν ο επόμενος. Οι περισσότεροι μένανε κι αφού τελείωνε η σειρά τους γιατί γινόταν χαβαλές. Πήγαινε έτσι το μισό απόγευμα.
Σ' ένα μάθημα έφερε να μας βάλει για prima vista κομμάτια του Satie, αν θυμάμαι καλά τη 2η σειρά από τα "Κρύα Κομμάτια", τους "διεστραμμένους χορούς" (αυτά που μοιάζουν με Beatles μόνο που έχουν γραφτεί στα τέλη του 19ου αιώνα, την ώρα που η υπόλοιπη Ευρώπη άκουγε Brahms). Η προσοχή μας αναπόφευκτα στράφηκε στον Satie και τη μουσική του. Όλοι σχολιάσαμε το πόσο περίεργη, διαφορετική και εκκεντρική ήταν. Η συζήτηση κορυφώθηκε και τελείωσε με την παρατήρηση μιας κοπέλας: "…τόσο εύθραυστη μουσική… αυτή η ατμόσφαιρα που φτιάχνει… η νωχελικότητα που έχει… και κάτι τίτλοι… Γυμνοπαιδείες… σίγουρα ήταν αδερφή ο τύπος". Καθώς κανείς δεν φάνηκε να ξέρει, κανείς δεν την διόρθωσε. Εξάλλου ήταν προφανές ότι είχε δίκιο. Μείναμε για λίγο να αναλογιζόμαστε πόσο εύστοχο ήταν το σχόλιό της και μετά η συζήτηση άλλαξε.
Βέβαια o Satie δεν ήταν ομοφυλόφιλος αλλά βρίσκω ενδιαφέρον και κάπως χαριτωμένο το πως διάφορα στερεότυπα βρήκαν το μουσικό τους αντίστοιχο έστω και λανθασμένα.
Συνεχίζοντας την αναφορά στις ενορχηστρώσεις (εμμονή του blog θα καταλήξουν), βάζω να ακούσουμε τρεις εξαιρετικές:
- Tην διάσημη 1η Γυμνοπαιδεία στην ενορχήστρωση του Claude Debussy
- την 3η Gnossiene σε ενορχήστρωση του Francis Poulenc (βρίσκω ότι η ενορχήστρωση του Poulenc είναι μια ευρηματική χρήση ηχοχρωματικών προβολών ―παρατηρήστε πως μοιράζει τα όργανα στη μελωδία σχεδόν αποκλειστικά στα ξύλινα πνευστά. Πολύ θα ήθελα να συζητήσουμε αυτή την ενορχήστρωση και το γιατί, ενώ φαίνεται να κάνει τα ίδια με τον Stokowski, πετυχαίνει)
- και την ταιριαστά "ρουστίκ" (ο ήχος παραπέμπει σε επαρχιακή marching band) ενορχήστρωση του Darius Milhaud στις αινιγματικές μινιατούρες "Πέντε Γκριμάτσες για το Όνειρο Θερινής Νύχτας"
Δε θα μπορούσα να κλείσω διαφορετικά. H Grande Ritournelle από την "Ωραία Εκκεντρική" (σε ενορχήστρωση του ίδιου του συνθέτη).
Την ορχήστρα του Καπιτολίου της Τουλούζης διευθύνει ο Michel Plasson. Η εκτέλεση δε με ενθουσιάζει· ειδικά στις "γκριμάτσες" είναι πολύ πιο μπλαζέ και πλαδαρή από όσο θα την ήθελα (βέβαια σε αυτό ίσως να διαφωνούσε μαζί μου ο Satie).